Selçuklu Kervansarayları Denizli – Doğubayazıt Güzergâhı, Selçuklular döneminde inşa edilen kervanların konak noktalarının en yoğun bulunduğu ticaret hattını kapsamaktadır. Bu hat üzerinde yer alan konak merkezleri hem mimarileriyle hem de bıraktıkları kültürel izlerle oldukça büyük önem taşımaktadırlar.

Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı
Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı

Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı Hakkında Bilgi

Selçuklu Kervansarayları Denizli – Doğubayazıt Güzergâhı ülkemiz sınırları içinde başlayıp Asya topraklarına kadar devam eden, tarihte oldukça önemli yeri olan bir ticaret hattıdır. Selçuklu mimarisinde önemli bir yere sahip olan kervansaraylar, aynı zamanda ticaret hayatı için de çok önemliydi. Bu sebeple de bu hat üzerinde yer alan hanlar, kervansaraylar son derece özenle inşa edilmiştir. Bu hat üzerinde yer alan han ve kervansaraylar sayesinde Denizli – Doğubayazıt Güzergâhı, UNESCO Dünya Mirasları Listesi’nde Kültürel Peyzaj olarak aday gösterilmiştir.

Kervansaray Nedir

Kervansaray, ticaret yapan kervanların ticaret yolları üzerinde bulunan konaklama tesisleridir. Uzun yollar kat eden kervanların buralarda güvenli bir şekilde konaklamaları, dinlenmeleri, temel ihtiyaçlarını gidermeleri amaçlanmıştır. Bir Anadolu ve Orta Asya geleneği halini alan kervansaray kültürü, Osmanlı İmparatorluğu döneminde de devam etmiştir. Osmanlı hükümdarları ve devlet adamları tarafından da birçok kervansaray yaptırılmıştır.

Selçuklu Kervansarayları Hakkında Kısa Bilgi

Kervansaraylar tarihte ilk defa 10. yüzyılın sonlarına doğru Selçuklu hükümdarları tarafından Orta Asya’da yapılmaya başlanmıştır. Ticaret yolları üzerine konan bu dinlenme yerlerinin Selçuklular için asıl amacı, yolcuların ve kervanların dinlenmeleri, önemli ihtiyaçlarını gidermeleridir.

Devlet adamları ve Selçuklu sultanlarının desteğiyle vakıf olarak yapılan bu konak merkezleri, daha sonraları dinlenme amacından çok daha fazlasına hizmet etmeye başlamıştır. Hatta kervansaraylardaki hiçbir hizmetten de para talep edilmezdi. Bu hizmetlerden bazıları şunlardı: Demirci atölyesi, semerci, urgancı, hamam, çayhane, kahvehane, mutfak, binek ve yük hayvanları için uygun bölmeler, yatakhane, revir ve mescit. Her kervansaray hem yapı olarak hem mimari olarak birbirinden farklıdır.

Kervansarayların büyüklüğüne ve mimarisine ise üzerinde bulunduğu ticaret yoluna göre karar verilirdi. Eğer çok fazla tüccarın geçtiği bir yol ise kapasitesi ona göre artırılırdı. Aynı zamanda kervansarayı yaptıran kişinin bütçesi ve istekleri de önem taşımaktaydı. Aynı yol üzerinde bulunan Selçuklu kervansarayları arasındaki mesafeler genellikle eşit veya birbirine yakın tutulmaya çalışılmıştır.

Bu mesafe de deve yürüyüşü ile 9 saatlik bir mesafedir; yani yaklaşık 40 kilometre. Selçuklu kervansaraylarının farklı mevsimlere uygun olarak da yapıldığını gözlemleyebiliriz. Bazıları avlulu tarzda yani yazlık bir yapıya sahipken bazıları da hem avluya hem de geniş kapalı alana yer vererek karma yapıda inşa edilmiştir.

Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı Üzerindeki Kervansaraylar ve Hanlar

Denizli – Doğubayazıt Güzergâhı üzerinde onlarca kervansaray ve han bulunmaktadır. Bu güzergâh üzerindeki en güzel, en ihtişamlı ve önemli Anadolu Selçuklu Devleti kervansarayları isimleri ise şunlardır: Eğridir Han, Obruk Han, Sadettin Han, Şahruk Köprüsü Han, Pervane Han, Akhan, Pınarbaşı Han, Köprüköyü Hanı, Gedik Han, Mugar Han, Elikesik Han, Pınarpazarı Hanı, Sultan Han, Sünnetli Han, Ertokuş Han, Lala Kervansarayı, Mamahatun Kervansarayı, Altınapa Han, Ağzıkara Han, Kireli Han, Han Camisi, Latif Han, Kantarcı Han, Kargı Han, Kuruçeşme Han, Zincirli Han, Sikre Han, Oklu Han, Sultan Han, Hacı Bekir Han, Kavak Han, Cibci Han, Akbaş Han, Sadettin Han, Öresin Han.

Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı Üzerinde Nereleri Görmeli?

Denizli – Doğubayazıt Güzergâhı üzerinde birçok kervansaray bulunuyor. Fakat bunlardan bazıları farklı özellikleri ile öne çıkıyorlar. Her bir kervansarayı gezmek mümkün olmasa da önemli olanları görmek isteyebilirsiniz. Önerebileceğimiz bazı önemli kervansarayları aşağıda bulabilirsiniz.

Sultan Han

Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubad tarafından 1229 yılında yaptırılan Sultan Han, döneminin en önemli yapılarından bir tanesidir. Sultan Han, Aksaray – Konya karayolu üzerinde yer alıyor; Aksaray’a yaklaşık 40 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Yaklaşık 4.990 m2’lik alanıyla Selçuklu kervansaraylarının en büyüklerinden bir tanesidir. Görkemli mermer kapısı ve yüksek duvarlarıyla bir kaleye benzeyen Sultan Han, taş süslemeleri açısından da iyi bir örnek oluşturmaktadır.

Ağzıkara Han

Aksaray – Nevşehir yolu üzerinde yer alan Ağzıkara Han da Anadolu’daki önemli kervansaraylardan bir tanesidir. Aksaray’ya yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta yer alan Ağzıkara Han’ın bir diğer adı da Hoca Mesut Kervansarayı’dır. Hem açık hem de kapalı bölümleri bulunan bu kervansarayın 1236 yılında hizmete açıldığı tahmin edilmektedir. İhtişamlı taç kapısı, çeşitli motiflerle bezenmiş dış cephesi ve mihrabiyeleri Selçuklu döneminin taş oyma ve süsleme sanatını etkileyici bir biçimde ortaya koymaktadır.

Akhan

Denizli – Afyon yolunda bulunan Akhan Denizli’nin doğusunda kalmaktadır. Anadolu Selçukluların batıda yaptırdığı son kervansaray olduğu söylenen Akhan’ın kapalı kısmının 1253, açık kısmının da 1254 yılında hizmete açıldığı tahmin edilmektedir. II. İzzettin Keykavus döneminde inşa edilen bu kervansaray yaklaşık 1.100 metrekarelik alanıyla en büyük kervansaraylardan biri olmuştur.

Akhan
Akhan